Tamara bedacht een alternatief voor de eendenbek: 'Vrouwen stellen zorg uit, omdat het te pijnlijk is'

Sommige mensen zouden zichzelf nooit helden noemen, maar hun daden spreken voor zich. En dat mag best gevierd worden. Zoals Tamara, die samen met haar collega Ariadna Izcara Gual iets ontwierp waar vrouwen al jaren op wachten: een alternatief voor de eendenbek.

Tamara (29): 'Ik was veertien toen ik voor het eerst in aanraking kwam met een eendenbek. Het was pijnlijk en ik weet nog dat ik het eng vond. Toen ik de gynaecoloog met dat apparaat zag, dacht ik: moet dit echt bij mij naar binnen? Best heftig voor een veertien jarige. Vanaf dat moment nam ik me voor om de eendenbek ooit te herontwerpen. Het went nooit, nog steeds vind ik het onprettig en heb ik moeite met ontspannen.

Toch heeft het jaren geduurd voordat ik met een alternatief aan de slag ging. Dat kwam vorig jaar, toen ik een mailtje kreeg van Ariadna. Ik promoveer aan de TU Delft en doe een PhD, waarvoor ik masterstudenten begeleid. Ariadna was op zoek naar een afstudeerproject en wilde graag iets doen met fem health. Dat was voor mij het moment om deze lang gekoesterde wens in vervulling te laten gaan.

Van vriendinnen wist ik dat zij ook een hekel hadden aan de eendenbek, maar ik had geen idee hoe groot het probleem was. Daar werd ik me pas van bewust toen ik erin dook.

Uit onderzoek blijkt dat vrouwen zorg uitstellen, omdat ze de eendenbek pijnlijk vinden. Daarnaast kwam ik erachter dat de eendenbek al 180 jaar oud is en dat de ontwerper het instrument ontwikkelde door pijnlijke, onvrijwillige experimenten op tot slaaf gemaakte vrouwen uit te voeren. Dat motiveerde me om door te gaan.

Dat er nog steeds geen alternatief is, vind ik ronduit bizar. Waarschijnlijk komt het doordat de zorg altijd gedomineerd is geweest door mannen, het is voor hen gewoon nooit prioriteit geweest. Onze eendenbek heeft de naam Lilium gekregen, dat betekent ‘lelie’ in het Latijn. De patiëntervaring staat bij ons op nummer één. Het is de bedoeling dat Lilium minder pijn doet, makkelijk naar binnen glijdt en duurzaam is. 

Lees ook: Tamara en Gregorey grepen in bij een zedenmisdrijf: 'We betrapten hem op heterdaad'

Het probleem van de huidige eendenbek hebben we ook getackeld: als je een naar binnen vallende vaginawand hebt, kun je met een traditionele eendenbek niets meer zien. Lilium spreidt de vagina daarom aan drie kanten open. Verder heeft-ie de vorm van een tampon-applicator, waardoor je ’m eventueel zelf kunt inbrengen. Dat vermindert de angst, en daardoor neemt ook de pijn af.

Onze mailbox stroomt dagelijks vol met mensen van over de hele wereld. We krijgen berichten van gynaecologen en artsen die graag willen helpen, maar ook van vrouwen die ontzettend blij zijn. Een mail van een zeventig jarige vrouw is me echt bij gebleven. Tijdens haar eerste onderzoek had ze veel pijn gehad en twee weken lang gebloed. Ze was zo getraumatiseerd dat ze nooit meer naar een screening is gegaan. Het raakte haar dat er nu eindelijk wordt gewerkt aan een alternatief. Dan denk ik: daarvoor doen we het.

We hopen dat Lilium binnen vijf jaar op de markt komt en dat het voor meer vrouwen een minder grote stap wordt om een uitstrijkje te laten maken. Ik twijfel er niet aan dat het gaat lukken.'

Benieuwd naar andere heldenverhalen? Dat kan. In de nieuwe editie die nu in de winkels ligt. Liever thuisbezorgd? Ook goed. Je bestelt hem hier.

Scoor de allereerste editie van 2026 hier