Dit is waarom films en series tegenwoordig anders voelen (en dat onze schuld is)

Er was een tijd waarin films en series rustig konden beginnen met een sfeershot, een blik en een paar minuten stilte. Nu krijgen de bankavondvullers daar geen kans meer voor. Binnen vijf minuten moet er iets ontploffen, rennen of levensgevaarlijk misgaan. Niet omdat het verhaal daar beter van wordt, maar omdat wij anders afhaken.

Streamingdiensten zoals Netflix hebben de filmregels herschreven. De grote platformen dwingen film- en seriemakers om binnen de eerste vijf minuten al actie te laten zien, illustreert onder andere NRC. Niet omdat de film daar interessanter van wordt, maar omdat wij anders nog maar met een half oog kijken, het andere oog op onze telefoon gericht. Of erger: wegklikken. We kijken niet meer zoals vroeger. 

Wie kijkt, die scrolt
Het komt wellicht niet als een schok, maar we zijn met z’n allen verslaafd geraakt aan dopamine kicks. We zijn zo gewend aan prikkels, dat we constant het gevoel hebben dat er iets moet gebeuren. Een film die traag opbouwt, geduld vereist of ongemak oproept? Die neemt dus een risico. Onze aandachtspanne is tegenwoordig ongeveer net zo lang als de gemiddelde TikTok-video. Voor je het weet, zijn kijkers weg. 

Steeds meer films en series gaan daarom voor minder opbouw, meer prikkels. En waar een blik, stilte of camerabeweging vroeger genoeg was, wordt nu alles hardop gezegd. Personages leggen hun gevoelens uit en plotwendingen worden soms wel drie keer herhaald, voor als je net even niet keek omdat je net door wat Instagram Stories aan het scrollen was. 

Lees ook: Wordt Jacob Elordi de nieuwe James Bond?

Netflix ziet je afhaken voordat je het doorhebt
Wat de streamingdiensten anders maakt ten opzichte van traditionele studio’s, is data. Heel. Veel. Data. Ze weten precies wanneer je afhaakt, wanneer je pauzeert, wanneer je terugspoelt en wanneer je een film verlaat om ‘m nooit meer aan te zetten. Ze kennen jouw kijkgedrag beter dan jijzelf. En die informatie wordt gebruikt bij het maken van nieuwe films, om er toch voor te zorgen dat jij blijft kijken. Of in elk geval blijft hangen.

Zo vertelde acteur Matt Damon laatst in The Joe Rogan Experience-podcast: 'Netflix verandert hoe films moeten worden geschreven.' Scènes worden korter, dialogen duidelijker en spanningsbogen strakker. En het gevolg daarvan? Films die voelen alsof ze je constant wakker schudden. Hé! Let op! Hier gebeurt iets!

Lees ook: Deze 7 nieuwe Netflix-series zijn binnen één weekend te bingen

Veilig is (helaas) het nieuwe creatief

Daarbovenop komt nog iets anders: angst. Doordat bioscoopbezoeken al jaren afnemen, spelen veel studio’s het liever op veilig. Daardoor zien we veel bekende formats, herkenbare verhalen, weinig risico. Ze kiezen voor vertrouwde verhalen, bekende gezichten en oude franchises met een nieuw jasje. Want waarom zou je iets nieuws proberen als je ook gewoon deel zeven van een succesvolle reeks kunt maken? Is het creatief? Nope. Maar veilig? Dat wel. 

De filmindustrie past zich aan aan onze ongeduldige kijkreflexen. Dus leg die telefoon eens weg. Al is het maar vijf minuten. De film is al begonnen.