Deeltijdprinsessen slaan terug: 'Ik heb rust en lummeltijd nodig'

Steeds meer vrouwen kiezen bewust voor minder werken en meer leven. Geen ratrace, geen heilige carrièreladder, wel balans. Maar in een maatschappij waar presteren de norm is, wordt dat al snel gezien als gebrek aan ambitie. In dit verhaal vertellen vrouwen waarom ze hun eigen tempo kiezen, en waarom dat niets met luiheid te maken heeft.

Fenna (50) voltooide een lerarenopleiding, maar deed er niks mee. Ze is casemanager en werkt al 25 jaar voor dezelfde overheidsinstantie. ‘Toen ik daar binnenkwam, dacht ik: wat zijn dit voor fossielen? Maar na drie maanden kreeg ik een vast contract en dat vond ik wel prima. Door de jaren heen ben ik wel een paar keer geswitcht van functie en daarmee een paar schaaltjes omhooggegaan, maar dat was echt omdat het toevallig op mijn pad kwam. Ik krijg weleens het verwijt dat ik onder mijn niveau werk, maar wat boeit dat als ik daar zelf voor kies? Ik wil mijn werk goed doen, maar zet er niet alles voor opzij.

'Ambities heb ik niet zo op werkgebied, ik doe liever leuke dingen en wil genoeg tijd voor mezelf hebben. Het zal mij nooit gebeuren dat ik overwerkt of in een burn-out raak, ik ben superlekker in balans. Switchen kan altijd nog, maar zolang het niet gaat kriebelen, blijf ik zitten waar ik zit.' Dat ambitie over iets anders dan carrière kan gaan, zoals bij Fenna, is niet de standaard in een maatschappij die onder ambitie toch voornamelijk keihard werken verstaat.

Toch was dat niet altijd zo. 'De definitie is met de jaren behoorlijk veranderd,' vertelt Nienke Wijnants, psycholoog, loopbaanadviseur en auteur van de bestseller Twintigerstwijfels & dertigersdilemma's. 'Omschreef de Dikke Van Dale ambitie in 1995 nog als 'streven, lust om te werken, animo,' tegenwoordig staat daar 'streven om carrière te maken' bij.' Klinkt een beetje als: minder omdat je er zin in hebt, meer omdat het moet. ‘We zijn het concept ambitie steeds meer gaan koppelen aan werk, aan prestatiegericht zijn.

De associaties, en daarmee de betekenis, zijn de afgelopen decennia langzaam verschoven.' De maatschappelijke druk om een carrière te willen, is toegenomen. Je moet presteren op werkgebied, en als je dat niet wil, dan wijk je af. Of, in Wijnants’ woorden: ‘De prestatiegerichte component is de eerste impliciete maatschappelijke norm, en dat we allemaal ambitieus moeten zijn is de tweede.'

Extra druk
Hilde (35) is businessmentor en maakt producten die je helpen stil te staan bij wat je echt belangrijk vindt, zoals een slow down journal. Haar bedrijf groeit, maar wel op haar tempo, en daar hoort geen fulltime werkweek bij.

'Het idee dat je hard moet werken om succesvol te zijn, was toen ik opgroeide stevig ingeprent in mijn omgeving. Het vraagt best iets van je om daarmee te breken. Ik krijg er geen negatieve opmerkingen over, al hoor ik soms wel dat hardnekkige stemmetje in mijn eigen hoofd. Maar ik doe iets waar ik blij van word, en ben een leuker mens en betere ondernemer als ik daarnaast ook tijd en ruimte voor mezelf maak.'

Ook Vera (38) vindt voldoende tijd voor haar gezin, familie, vrienden en hobby’s belangrijker dan altijd maar met werk bezig zijn. 'Ik ben een gevoelsmens, heb rust en lummeltijd nodig. In mijn studententijd werd ik soms partypooper genoemd omdat ik als eerste naar huis ging. Niet leuk, ik dacht vaak: waarom kan ik dit niet volhouden en anderen wel?'

Lees ook: Spending guilt: waarom voel je je schuldig na het winkelen?

Nu heeft ze er vrede mee. 'Ik voel geen druk om hogerop te komen of meer te verdienen. Ambitie gaat voor mij niet om voelen of wat ik doe nog bij me past.' De laatste jaren verandert er voorzichtig iets, vervolgt Wijnants haar uitleg over prestatiegerichtheid als zo’n vastgeroest onderdeel van ambitie in onze cultuur. 'Mensen vragen zich af of die invulling van ambitie nu per definitie positief is.'

Herkenbaar voor Marjon (44), die twee bedrijven had, doceerde op de modeacademie en daarnaast vrijwilligerswerk deed. 'Mijn tempo lag veel te hoog, ik was constant onder weg naar een finishlijn die niet bestaat.' Nu ontwerpt ze droomtuinen. Ze werkt als haar kinderen op school zitten en stopt op tijd om ze ’s middags op te halen. 'Jarenlang zei ik dat ik voor mijn dertigste CEO wilde zijn en een Linteloo-designbank wilde hebben. Ik dacht dat geluk zat in status, geld, een groot huis, reizen, kunnen doen wat je wil. Nu weet ik: dat is niet hoe ik me mijn leven later wil herinneren.'

Hoewel zeker niet alleen vrouwen parttime werken, krijgen zij wel extra maatschappelijke druk opgelegd. Staat werksucces niet bovenaan je prioriteitenlijst, dan word je al snel weggezet als deeltijdprinses. Heb je kinderen, maar zet je je carrière daarvoor niet op de tweede plaats, is het ook niet goed. ‘Bovenop de ambitie om hogerop te komen en succesvol te zijn, komt voor vrouwen ook nog eens de maatschappelijke verwachting om het juist als vrouw ‘goed’ te doen, en tegen de vooroordelen in carrière te maken.’ Je zou van minder overspannen raken.

Wil je verder lezen? Dat kan! Check dan nu het nieuwe decembernummer ‘Kerst op jouw manier’ dat nu in schappen ligt.

Shop &C's nieuwste editie hier