Single met kerst? Da's boffen!

Ach, die kerst. Lekker met je partner kneuteren op de bank, familie op bezoek, op visite naar schoonfamilie... Maar wat als je single bent en die dagen solo gaat invullen? Dat is toch wel boffen, zo ontdekt Lisa Loeb.

Mijn man en ik zijn al meer dan tien jaar samen, maar daarvoor was ik lang vrijgezel. Heel lang. Ik ging er eigenlijk vanuit dat ik alleenstaand met een heleboel katten door het leven zou gaan. Niets mis mee, sterker nog: volgens onderzoek van 3Vraagt (NPO 3) vindt 63 procent van de Nederlandse singles dat vrijgezel zijn een positieve invloed heeft op hun levensgeluk.

Onderzoek van de Universiteit van Toronto uit 2024 laat zelfs zien dat single vrouwen over het algemeen nog gelukkiger zijn dan single mannen. Ze zijn tevredener over hun leven en met hun relatiestatus en hebben minder behoefte aan een partner dan mannen. Maar dan... komt december. Hoewel ik tijdens mijn singlejaren over het algemeen heel happy was, vond ik de feestdagen een ramp.

December was een maand waarin niemand beschikbaar was om af te spreken. Bijna al mijn vrienden hadden een partner en bijbehorend honderd kerstdiners. Op kerstavond, eerste kerstdag, tweede kerstdag en er bestaat kennelijk ook een derde kerstdag. Blijkbaar werd Jezus drie keer opnieuw geboren. Arme Maria. En als ik dan in mijn eentje aan het familiediner aanschoof, waren er de klassieke kerstvragen. ‘Nog steeds alleen? Hoe kan dat nou toch? Je bent zo’n leuke meid!’ Gevolgd door: ‘Ben je te kritisch misschien?’ En het onvermijdelijke: ‘De biologische klok tikt door, hoor!’

Lees ook: Single vrouwen zijn gelukkiger dan single mannen (en dat is geen toeval)

Die biologische klok is trouwens in 1978 door een mannelijke journalist van The Washington Post bedacht om vrouwen onder druk te zetten om hun carrière op te geven voor kinderen. Maar dat zegt tante Hannie er niet bij aan de kerstdis. Door de jaren heen had ik een repertoire van snelle comebacks ontwikkeld: ‘Ik heb het zo druk met deze vraag beantwoorden dat ik niet aan daten toekom’, ‘Mijn kat heeft vetorecht’ en ‘Ik verzamel exen alsof het Pokémons zijn: gotta catch ’em all.’ Alsof romantische liefde het VIP-bandje voor de feestdagen is en singles buiten in de rij moeten wachten.

Alsof je zonder partner geen kerstboom mag optuigen. ‘Sorry mevrouw, deze kerstballen zijn alleen voor koppels.’ Realitycheck: de meeste scheidingsaanvragen worden in januari ingediend. Romantische liefde is dus geen garantie voor een vredige kerst.

Singles bestaan wél
Ons idee van een vrolijke kerst met huisje-kerstboompje-beestje is nogal achterhaald. Anno 2025 zijn 2,6 miljoen volwassen Nederlanders vrijgezel. Dat is één op de vijf. En die zitten niet sip in hun eentje bij een ingezakte kerststol. Integendeel: zij verzinnen de meest creatieve en eigenzinnige manieren om de feestdagen te vieren.

Natuurlijk hebben singles met kerst meestal ook verplichtingen, maar: geen dubbele. Geen schoonfamilie-tetris waarbij je moet uitrekenen hoe je alles precies in elkaar laat vallen zodat je iedereen tevreden houdt zonder zelf gesloopt het nieuwe jaar in te rollen. Zij hoeven niemand te overtuigen dat Disney-kerstballen nog kunnen na je twaalfde (kan gewoon) en of Die Hard wel of geen kerstfilm is. En, zoals psycholoog Bella DePaulo in haar TED-talk over single-zijn vertelde, zijn het juist singles die meer vrienden hebben, vaker klaarstaan voor hun ouders en buren en actiever bijdragen aan hun omgeving.

Met al die vrijheid en sociale contacten is het niet gek dat zij de leukste nieuwe kersttradities bedenken. Maar kijk naar de kerst- reclames, de kerstpakketten en de kerstfilms en het lijkt alsof singles niet bestaan tussen 15 december en 2 januari. Hoog tijd om dat beeld bij te stellen, want het heeft weinig meer met de werke-
lijkheid te maken.

Scrol in december door Instagram en TikTok en #friendsmas duikt overal op. Het begon rond 2007 in Amerika als Friendsgiving als alternatief voor Thanksgiving, en schoof in Europa door naar de kerstdagen. Ook in Nederland vieren steeds meer vriendengroepen kerst met zelfbedachte tradities als gourmetten in glitterjurken, karaoke tot diep in de nacht of een dobbelspel waarbij de cadeaus variëren van hilarisch tot ronduit gênant. Anderen zweren bij de Friendsmas-brunch: een tafel vol eieren, prosecco en nog meer prosecco.

Altijd gezellig, maar niet altijd handig als je drie uur later half aangeschoten bij je oma aan tafel moet zitten. Ik herinner me mijn eigen Friendsmas-avonden uit mijn singletijd. Het eerste jaar ging ik met vrienden eten in de Amsterdamse binnenstad en zagen en hoorden we hoe Engelse toeristen iets te veel genoten hadden van alles wat de hoofdstad te bieden had.

Het jaar erop besloten we het dus thuis te vieren. Iedereen nam een gang mee, bestaande uit restjes van de eerdere kerstdagen. We hadden uiteindelijk te veel wijn en te weinig eten, wat bevestigd werd door de kater van de volgende dag. Hoogtepunt (of dieptepunt, het is maar hoe je het ziet) was de rookworst-sushi-fusion die mijn beste vriendin in elkaar geflanst had, en natuurlijk de foutekersttruiencompetitie.

Friendsmas is hot
De queer community was de pionier van alternatieve kersttradities. Daar ontstond in de jaren zeventig de chosen family: een zelfgekozen kring van vrienden en geliefden, soms uit noodzaak omdat biologische families hen niet accepteerden. Wat toen begon als een daad van naasten-liefde en verzet, bleek zo krachtig dat het nu wereldwijd navolging heeft gekregen.

Dat wij tegenwoordig massaal Friendsmas vieren, hebben we dus aan de queer community te danken. Zelfgekozen families schitteren inmiddels zelfs in Netflix-kerstfilms. Alleen Hallmark houdt nog krampachtig vast aan de voorspelbare ‘single ontmoet ware liefde vlak voor kerst’. Wanneer krijgen we de film Me, Myself & Gourmet? Want niet iedereen kiest voor Friendsmas of kerst met de familie.

Sommige singles willen juist geen bekenden om zich heen. Reisorganisaties speciaal voor vrijgezellen melden een explosie aan boekingen tijdens de feestdagen – tot 38 procent meer. Van kastelen in de Ardennen bezoeken tot een busreis naar de Costa Brava zonder solotoeslag, de kerstreizen voor singles schieten als paddenstoelen uit de grond. Andere singles gebruiken kerst juist als een moment van radicale selfcare. Die hangen drie dagen in hun badjas met een stapel boeken en hun telefoon op vliegtuigstand. Of ze grijpen de kerstperiode aan om eindelijk aan die Korean-skincare-routine van twintig stappen te beginnen.

Lees ook: Chantal is haar hele leven single: 'Je bent niet incompleet zonder relatie'

De Britse journalist Kate Cheng besloot in 2017 uit nieuwsgierigheid kerst alleen te vieren, en ze doet dat nu nog steeds. Haar kerstdagen bestonden uit musea, films, veel snacks, administratie wegwerken en vooral: ongestoord in een badjas rondhangen. Voor haar voelde dat niet eenzaam, maar bevrijdend. Het was, zoals ze zelf zegt, 'het meest troostende kerstcadeau aan mezelf'. Kerst is zo een manier om op te laden voor het nieuwe jaar begint. Dan is er nog ‘Orphan Christmas’ – kerst voor mensen zonder familie (in de buurt) – wat is uitgegroeid tot een wereldwijd fenomeen.

Het ontstond in Australië onder expats en backpackers die niet naar huis konden voor de feestdagen. Inmiddels worden ze ook in Nederland georganiseerd. De regels zijn simpel: iedereen brengt iets uit de eigen cultuur mee en je krijgt het meest gevarieerde kerstdiner ooit. Van Surinaamse pom tot Poolse pierogi, van Indonesische rendang tot Italiaanse tiramisu: alles staat op één tafel. Het mooiste? Je gaat naar huis met een buik vol eten én nieuwe vrienden (of in elk geval nieuwe recepten).

Je kunt kerst zelfs online vieren als je daar zin in hebt. Zoals met de hashtag #JoinIn op X, die de Britse comedian Sarah Millican in 2010 startte omdat ze merkte hoe eenzaam kerst online kon voelen. Sindsdien sluiten jaarlijks duizenden mensen zich aan voor een praatje, een grap of gewoon een beetje gezelschap. En voor wie dat nog niet genoeg is: er worden zelfs kerstavonden georganiseerd in de metaverse. De droom van elke introvert: kerst vieren met een muteknop, waarbij je gewoon kunt uitloggen als je klaar bent.

En sommige singles blijven gewoon lekker in hun eentje thuis. Dan gaan ze all-out met een vijfgangen-diner voor zichzelf, compleet met verschillende wijnen per gang, of ze bestellen een broodje döner bij de lokale snackbar. Ze doen gewoon waar ze zin in hebben, of het nu kerst is of niet. Anderen kiezen voor vrijwilligerswerk tijdens kerst. Het geeft voldoening én een waterdicht excuus om verplichte familiedinertjes te skippen.

Kerst is gehackt
Waar kerst vroeger kon voelen als de ultieme reminder dat je 'nog steeds alleen' bent, is er nu gelukkig vrijheid om het precies zo in te vullen als jij dat wilt, met de mensen die je het liefst om je heen hebt, of juist lekker in je eentje. Friendsmas en chosen family bewijzen dat verbinding niet afhankelijk is van je stamboom. Selfcarekerst en singlereizen laten zien dat alleen niet hetzelfde is als eenzaam. En als je ervoor kiest om de kerstdagen online door te brengen, vind je op X of in de metaverse duizenden gelijkgestemden met wie je kunt lachen, praten of gewoon samen zwijgen.

Singles hebben kerst gehackt. De enigen die dat nog niet doorhebben, zijn de reclamemakers die ons blijven trakteren op hetero-koppels in matching pyjama’s onder de kerstboom. Newsflash: jullie hebben een blinde vlek ter grootte van zo’n 2,6 miljoen Nederlanders. Dus stel dat je deze kerst weer de vraag krijgt: 'Ben je nou nog steeds single?' dan kun je oprecht zeggen: 'Ja. En dat maakt mijn kerst alleen maar leuker.'