Wist je dat ook onze flamoes ouder wordt, en wel zo?

We duiken tussen de benen voor een lesje 'vaginale veranderingen'. Want zeg eens eerlijk, wist jij dat zelfs je flamoes rimpels krijgt?

Het vrouwelijk geslachtsorgaan is iets wonderlijks. We plassen en menstrueren ermee, er groeit haar op, er past een piemel, vingers of andere attributen in en er komen kinderen uit als je dat wilt en geluk hebt. De vagina en vulva (daarover zo meteen meer) krijgen nogal wat te verduren tijdens ons leven. Het kan dan ook haast niet anders dan dat er in de loop der jaren het een en ander verandert down-under. Vrouwen zijn overigens ook wonderlijk. We hebben er allemaal een vagina, we doen er van alles mee – en bepaald niet de minste dingen – maar erover praten en ernaar kijken (ja, met een spiegel tussen je benen), dat is voor veel vrouwen op de een of andere manier best ongemakkelijk. We hebben er niet eens een goede naam voor. Eind vorig jaar nog ging het team van het NPO Radio 2-programma De Wild in de middag samen met kenniscentrum Rutgers en presentator Sofie van den Enk op zoek naar een nieuwe naam voor het vrouwelijk geslachtsdeel. Het woord 'poenie' won. Waarvan akte.

Hoog tijd voor een beetje meer openheid – no pun intended – over onze intieme zone en je voor te bereiden op de big changes. Want big zijn ze. Maar voor we in de wondere wereld van de veranderende vagijn duiken, eerst nog even een kleine anatomische les. Als we het over de vagina hebben, dan bedoelen we daarmee de opening die aan de binnenkant uitkomt bij je baarmoeder. Alles wat zich aan de buitenkant rondom de vagina bevindt – de schaamlippen, clitoris en urinebuis – heet de vulva. Voor het gemak zeggen we vaak vagina als we eigenlijk de vagina én vulva bedoelen. De schaamlippen (labia) fungeren als bescherming van de ingang. Hadden we het een kleine twintig jaar geleden nog over de grote en de kleine schaamlippen, tegenwoordig spreken we van binnenste en buitenste schaamlippen. De binnenste schaamlippen zijn vaak (maar zeker niet altijd) groter dan de buitenste en donkerder van kleur. Gemiddeld is ons geslachtsorgaan acht tot tien centimeter diep. Gemiddeld dus: het kan groter of kleiner. Zoveel vrouwen, zoveel vagina’s. Oftewel: je kunt niet spreken van 'de normale' vagina, omdat er geen een hetzelfde is én blijft. Dus lees eerst even verder als je denkt dat jij een rare doos hebt en een designer pussy overweegt.

Lees ook: Kom maar door: 10 dingen over het vrouwelijk orgasme die je niet wist

Het uiterlijk van ons geslachtsorgaan ondergaat hetzelfde verouderingsproces als de rest van je lichaam. Denk aan grijze haren en rimpels. En niet alleen het uiterlijk, ook het functioneren en gevoel ervan veranderen. Natuurlijk word je niet van de ene dag op de andere wakker met een totaal andere foef. Het is een geleidelijk proces dat je grofweg kunt verdelen in periodes van tien jaar, waarin drie mijlpalen regeren: de puberteit, kinderen krijgen en de overgang.

De twintigerspoes
In je jaren als twintiger is je poenie (laten we dit woord gewoon één keer voor de lol gebruiken) in haar prime. De vaginale spieren (aka bekkenbodemspieren) zijn op hun sterkst. En hoewel de gemiddelde leeftijd waarop vrouwen in Nederland hun eerste kind krijgen inmiddels 29,9 jaar is, zijn je jaren twintig biologisch gezien de beste periode om een kind te baren. In deze leeftijdsfase kunnen de vaginale spieren bij sommige vrouwen soms zelfs té sterk zijn. Gevolg: pijnlijke seks of pijn bij het inbrengen van een tampon. Je schaamlippen hebben hun volwassen vorm aangenomen. De huid van de vulva is dunner en strakker dan in je puberteit en over het algemeen wat lichter van kleur dan in latere leeftijdsfases, en je schaamhaar bereikt de volle dikte. Althans, als je het toelaat. Tussen de lakens heeft de twintigersvagina over het algemeen een uitstekend natuurlijk vochtigheidsgehalte. Ben je opgewonden, dan is nat worden doorgaans geen probleem, zullen we maar zeggen.

De dertigersdoos
Veel vrouwen in Nederland worden pas rond hun dertigste (of later) moeder. Het behoeft geen uitleg dat kinderen baren een enorme impact heeft. Veel beeldender geformuleerd dan ooit door Richard Krajicek (opgetekend door zijn vrouw) vind je het bijna niet. Toen hij het slagveld tussen de benen van zijn echtgenote Daphne Deckers aanschouwde na de geboorte van hun eerste kind, riep hij uit: 'Het lijkt wel een ontplofte egel!' De bekkenbodemspieren krijgen een gigantische opdonder als het hoofdje van de baby door het geboortekanaal gaat. Einde strakke vagina. Iedereen ervaart het anders, maar door de bank genomen merken veel vrouwen tijdens de seks dat hun vagina wat ruimer is nadat ze hebben gebaard.

Die bekkenbodemspieren dus. Die worden sowieso wat slapper naarmate je leeftijd vordert. En dus niet per se omdat je moeder wordt. De rek gaat er gewoon langzaam een beetje uit en dat begint in deze fase. Niezen, hoesten en lachen kunnen ineens zogeheten ‘oeps-momenten’ veroorzaken. Licht urineverlies bij onverwachte inspanning is niet abnormaal. Oefeningen om de bekkenbodemspieren te versterken, worden voor heel veel vrouwen een must in deze fase.

De kleur van de vulva kan iets donkerder worden en de huid wat minder elastisch. Net als in je gezicht. De huid maakt steeds minder collageen aan naarmate je ouder wordt, waardoor de eerste fijne lijntjes tevoorschijn komen. No kidding, uiteindelijk krijgt je vajayjay ook rimpels. Oorzaak: hormonen. En dan met name het hormoon oestrogeen. Oestrogeen is onder andere verantwoordelijk voor de aanmaak van collageen en een goede doorbloeding van de vagina, maar ook voor vaginale vochtigheid. Naarmate je verder in de dertig raakt, daalt je oestrogeenspiegel. Hoe minder oestrogeen, hoe droger de boel daar beneden is. Bepaald niet bevorderlijk voor soepele seks. Wat regelmatig voorkomt in de eerste periode na de geboorte van een kind. Maar ook als je je niet hebt voortgeplant, nemen hormoonschommelingen toe als in je jaren als dertiger. Voor wie richting de veertig gaat, kan dit zelfs duiden op de eerste tekenen van de premenopauze. Een droge(re) vagina betekent overigens niet dat je niet opgewonden kunt raken. Niks om je druk over te maken. Hallo, glijmiddel!

Lees ook: Komt squirtvocht nou wél of niet uit je blaas?

De veertigers- en vijftigersfoef
Als je er in je jaren als dertiger nog niks van merkte, maak je borst maar nat: je lichaam gaat vanaf nu hoe dan ook steeds minder oestrogeen produceren. En dat heeft te maken met de laatste mijlpaal: de overgang. Gemiddeld begint de overgang rond een leeftijd van 46 jaar. Bij de meeste vrouwen treedt de laatste menstruatie (menopauze) op rond het vijftigste levensjaar. De huid van de vagina en vulva wordt dunner en minder elastisch en het natuurlijke vochtgehalte in de vagina wordt minder. Ook de zuurgraad (pH-waarde) kan veranderen, waardoor je anders gaat ruiken en gevoeliger bent voor vaginale infecties. Schaamhaar kan dunner worden en de schaamlippen slapper. Met de nadruk op 'kan'. De ene vrouw merkt van de uiterlijke veranderingen veel minder dan de andere.
Een dunnere huid betekent ook dat je er voorzichtiger mee moet zijn: scrubben, waxen en harsen kunnen de huid beschadigen. Na je vijftigste kan je clitoris krimpen en kunnen je schaamlippen uitzakken, gaan rimpelen en donker kleuren.

Droge bak ellende
Droger, wijder, rimpels, dat klinkt allemaal niet zo feestelijk. Wordt het echt alleen maar slechter, een grote, droge bak ellende? Dat is maar hoe je het bekijkt. Ja, we worden ouder en hoe ouder we worden, hoe meer we aftakelen. Ook dáár. Dus vanuit fysiek oogpunt wordt het er niet beter op. Maar... wie net zo lief is voor haar vulva als voor haar gezicht, kan met goede verzorging de zwaartekracht lange tijd tarten. En volgens diverse seksuologen helpt regelmatig seks met uitgebreid voorspel de vagina in vorm te houden tot op hoge leeftijd. Met een beetje hulp uit een flesje. Of twee...